Tweedehands wipstoel: waarvoor dient hij en wanneer niet?

Een wipstoel, in Vlaanderen ook vaak relax genoemd, zet een baby in een schuine houding zodat hij kan rondkijken terwijl jij kookt of onder de douche staat. Het is een zitje voor korte, wakkere momenten onder toezicht, op de grond. Hij vervangt noch de box, noch de speelmat, noch het bedje.

De Europese norm EN 12790 voor dit soort schuine zitjes gaat uit van kinderen tot 9 kg. In de Duitse en Franse tekst van het toepassingsgebied komt er een tweede voorwaarde bij: het kind kan niet zelfstandig zitten. Daarom wordt een tweedehands wipstoel snel te klein, en heeft hij alleen betekenis in de eerste maanden.

Overweeg of je er echt een nodig hebt, want een relax voor baby is geen basisuitrusting. De Gezinsbond merkt op dat niet elke baby van een relax houdt en raadt aan om af te wachten hoe je kind reageert voor je geld uitgeeft. Kind en Gezin gaat verder en raadt een babybouncer af, omdat die de vrije beweging beperkt. Een wipstoel met veerfunctie ligt daar dicht tegenaan: lees de handleiding en hou het gebruik kort.

Veilig slapen: waarom een wipstoeltje geen bed is

Kind en Gezin schrijft dat je baby op de rug het veiligst slaapt, op een stevige ondergrond met een goed passende matras. De hangmat en het autostoeltje dienen om uit te rusten of te vervoeren onder toezicht, maar zijn geen bedden. Een wipstoeltje valt onder dezelfde redenering: valt je kind erin in slaap, leg het dan in zijn eigen bedje.

Health Canada is duidelijk: schommels, springzitjes, wandelwagens, autostoeltjes en kinderstoelen mogen niet worden gebruikt om te slapen, omdat een half rechtopstaande houding het hoofd naar voren kan laten zakken en de ademhaling kan hinderen. De slaapplek moet vlak en stevig zijn, en schuine oppervlakken worden afgeraden.

In 2019 verscheen in Pediatrics een studie over 11.779 sterfgevallen bij baby's in de Verenigde Staten tussen 2004 en 2014. Daarvan deden er 348, of 3 procent, zich voor in een zitvoorziening zoals een autostoeltje of een relax. De Amerikaanse academie voor kindergeneeskunde raadt af om een baby te laten slapen in een toestel dat hem vasthoudt en zijn beweging belemmert, zeker als het kan schommelen. In Vlaanderen meldde de RTBF dat Kind en Gezin een sensibiliseringscampagne voorbereidt, en dat bij autopsies in UZ Leuven de oorzaak van een onverwacht overlijden in één geval op vier te vermijden was.

Gordel, naden en frame van een tweedehands wipstoeltje

Begin bij de gordel. Hij moet compleet zijn, met banden zonder rafels, gespen die met een duidelijke klik sluiten en regelaars die niet doorschuiven. Een versleten band, een gebarsten bevestigingspunt of een onvolledig vasthoudsysteem is een reden om de aankoop uit te stellen tot er een goedgekeurde oplossing is. De auteurs van de studie van 2019 noemen ook de kans op vallen en letsel wanneer de banden niet goed vastzitten.

Kijk daarna naar de dragende naden, die tussen zitting en frame. Trek er zachtjes aan en kijk of de stof rond de oogjes rafelt en of de lussen van de banden intact zijn. Een schone hoes bewijst niets over de sterkte: het is het onderstel, een metalen frame of plastic buizen, dat het gewicht van het kind draagt.

Bij een tweedehands wipstoeltje zie je een vervormd frame, een gebarsten buis of een gebroken scharnier het best bij helder licht. Vertrouw niet alleen op de foto uit het zoekertje: vraag om het zitje opgebouwd te zien, en klap of stel het meermaals bij.

Voet, wipmechanisme en trilfunctie: proef op de vloer

Zet de tweedehands wipstoel leeg op een vlakke vloer en duw hem zachtjes in alle richtingen. Hij mag niet omkantelen, wegglijden of verdraaien. Controleer of de antislipvoetjes er nog zijn en of de vergrendelde standen houden: de rugleuning moet in de gekozen stand blijven zonder dat je hem vasthoudt.

Wipt het model of trilt het, probeer dan elke functie. Een piepende veer, een onregelmatige beweging of een slot dat na enkele seconden loslaat zijn slechte tekens. Bij een model op batterijen open je het vakje, zoek je naar sporen van corrosie en controleer je of het goed sluit, zoals bij elk elektronisch speelgoed.

Zet een wipstoel nooit op een verhoogde plek zoals een tafel, een werkblad of een zetel. De studie in Pediatrics rekent vallen vanaf een verhoogd oppervlak tot de risico's van zitvoorzieningen. Een tweedehands wipstoel gebruik je altijd op de grond, met een volwassene binnen handbereik.

Handleiding, gewicht en leeftijd: wat de fabrikant vermeldt

Bij een tweedehands wipstoel kies je een model dat je kunt identificeren en vraag je de handleiding op. Daarin staan de gewichts- en ontwikkelingsgrenzen, de toegelaten standen en de manier om de gordel af te stellen. BabyBjörn zet bijvoorbeeld de handleidingen van zijn wipstoeltjes Begin, Bliss en Balance Soft online; voor Bliss en Balance Soft is er één gezamenlijk document met gegevens over materialen, veiligheid, gebruik en onderhoud.

Kind en Gezin geeft twee eenvoudige richtlijnen voor slaapproducten die voor alle babyaccessoires gelden: volg de instructies van de fabrikant voor installatie en onderhoud, en voeg niets toe of vervang niets. Een extra kussen, een zelfgenaaide wig of de gordel van een ander model verandert het gedrag van het zitje en valt buiten de handleiding.

Een verwante regel geldt voor zitjes op de grond: de Gezinsbond wijst erop dat je een Bumbo pas gebruikt als je baby zelfstandig kan zitten, want je mag een kind niet in een zittende houding dwingen. Op dezelfde manier is een wipstoel niet gemaakt voor een kind dat zich opricht en voorover leunt. Zodra de handleiding het einde van het gebruik aangeeft, hoort het zitje de woning te verlaten.

Hoes en hygiëne bij een tweedehands babyrelax

Een relax voor baby krijgt vlug vlekken, dus vraag of de hoes afneembaar is en hoe je ze wast zonder dat ze haar pasvorm verliest. Sommige hoezen gaan op lage temperatuur in de wasmachine, andere enkel met de hand. Schuimrubber dat nat werd, droogt slecht en ruikt snel muf. Een geur van rook, schimmel of kelder bij een tweedehands babyrelax verdient aandacht, want ze trekt in de vulling en verdwijnt niet altijd.

Kijk ook onder de hoes. Oude vlekken, kringen, schimmelplekjes of brokkelend schuim wijzen op vochtige opslag of intensief gebruik. Een reservehoes is mooi meegenomen, maar moet bij het exacte model passen: een hoes van een andere generatie laat de banden soms op de verkeerde plek door.

Plastic en metaal reinig je eenvoudig met een vochtige doek. Vermijd schurende middelen, die krassen maken waarin vuil blijft hangen, en laat alles volledig drogen voor je het zitje weer in elkaar zet.

Een wipstoel kopen via beurs, winkel of zoekertje

Een wipstoel kopen kan via de gewone kanalen van de babyspullen: kinderkleding- en babybeurzen, kringwinkels, solidaire winkels, online platformen en particuliere verkopers. De Gezinsbond organiseert lokale tweedehandsbeurzen waar babyspullen bij de meest gevraagde artikelen horen, zodat je meerdere zitjes op één dag kunt vergelijken.

Stel altijd dezelfde vragen: de exacte modelnaam, het aankoopjaar, hoeveel kinderen het zitje gebruikten, welke onderdelen vervangen zijn, en of de handleiding en alle originele delen aanwezig zijn. Vraag of het model al het voorwerp is geweest van een terugroeping door de fabrikant; weet de verkoper het niet, zoek het model dan op de website van het merk voor je beslist.

Gebeurt er toch een ongeval of een bijna-ongeval met een product, dan wijst Kind en Gezin erop dat je het kunt melden bij het Centraal Meldpunt voor Producten van de FOD Economie. Een proef ter plaatse, zonder baby erbij, blijft de beste manier om geen verborgen gebrek te betalen.