Tweedehands gezelschapsspellen: de doos openen met de spelregel erbij
Een overzichtsfoto bewijst niets. De enige degelijke controle is de doos openen en de inhoud vergelijken met de onderdelenlijst die in de spelregel van die uitgave staat. Bij tweedehands gezelschapsspellen die je op afstand koopt, vraag je de verkoper om die lijst naast het uitgestalde materiaal te fotograferen, of een kort filmpje van het natellen te sturen.
Een ontbrekend stuk is soms makkelijk te vervangen en soms fataal voor het spel. Het hangt van het mechanisme af: een gekleurd pionnetje kan een ander pionnetje worden, maar een unieke tegel uit een legspel, een kaart uit een trekstapel of een speciale dobbelsteen niet. Het belang van een onderdeel zegt dus niets over zijn grootte.
Antwoordt de verkoper van een bordspel tweedehands met 'volgens mij is het volledig', dan heeft hij niet geteld. Een antwoord met het gecontroleerde aantal kaarten of tegels is veel betrouwbaarder. Vraag desnoods ook naar de leeftijdsaanduiding en de speelduur op de doos, want die geven houvast als de spelregel ontbreekt.
Kaarten, pionnen, tegels en dobbelstenen: zo tel je zonder fouten
Bij tweedehands gezelschapsspellen tel je per soort in plaats van op het volume van de doos te vertrouwen. Sorteer de kaarten per achterkant of type, zet de pionnen per kleur op een rij, leg de tegels met dezelfde kant omhoog en leg elk totaal naast het cijfer in de regel. Een kaartspel met nummers is snel gecontroleerd, een spel met honderden verschillende illustraties duurt langer.
Spellen met kaarten gaan vaak mis door verwisselingen: een kaart van een ander spel in de trekstapel, een iets afwijkende achterkant of een uitbreidingskaart in het basisspel. Loop de stapel na en houd de kaarten op de zijkant: versleten kaarten tonen slijtage aan hoeken en randen, en een achterkant die schoner of donkerder is dan de rest wijst vaak op een vervangen kaart.
Zijn tweedehands bordspellen voor een grote groep bedoeld, controleer dan ook zandlopers, fiches, potloden, scoreblokken en scenariokaarten. Die verdwijnen als eerste.
De juiste editie: taal, aantal spelers en uitbreidingen verwisseld
Bij tweedehands gezelschapsspellen bestaat dezelfde titel vaak in meerdere edities, met andere illustraties, regels of inhoud. Controleer de taal van doos en kaarten, het aantal spelers, de versie van de regel en de uitgever. Uitgevers brengen succesvolle spellen regelmatig opnieuw uit, en een heruitgave kan het materiaal veranderen. Dat telt wanneer je een uitbreiding koopt voor een spel dat je al hebt.
Extra aandacht is nodig als een uitbreiding sterk op het basisspel lijkt: omslag, titel en illustraties liggen soms dicht bij elkaar. Vraag een foto van de zijkant, de vermelding dat het een uitbreiding is en de symbolen van het vereiste basisspel. Tweedehands bordspellen zonder handleiding zijn speelbaar als de regel online staat, maar lees hem voor je koopt.
Spellen die uit een ander land komen, hebben soms een regel in een taal die je gasten niet spreken terwijl de kaarten tekst bevatten. Een duidelijke taalvermelding in de advertentie voorkomt die verrassing.
Detectivespellen, campagnes en legacyspellen: wat is al gebruikt?
Sommige detectivespellen of campagnespellen werken met stickers, in te vullen bladen of enveloppen die je opent. Wat uitgeknipt, beschreven, onthuld of aangepast is, krijg je niet altijd terug. Een spel waarvan het verhaal al gespeeld is, verliest voor een nieuwe koper het grootste deel van zijn waarde.
Vraag precies wat verbruikt is: hoeveel enveloppen zijn open, welke kaarten zijn gescheurd of beschreven, welke borden zijn beplakt. Kijk ook of de uitgever het materiaal opnieuw kan leveren, want dat verandert de waarde van een aangebroken exemplaar. Is het antwoord vaag, ga er dan van uit dat het spel gebruikt is.
Bij tweedehands gezelschapsspellen die maar één keer of beperkt te spelen zijn, is een lage prijs geen buitenkansje. Meestal weerspiegelt hij de reeds verbruikte inhoud.
Vouwen, vocht en aantekeningen: de staat van een bordspel tweedehands
Bij tweedehands bordspellen wijzen een bord dat niet meer plat blijft liggen, ingedeukte hoeken, diepe vouwen of vlekken op vochtige opslag of ruw transport. Een muffe geur verdwijnt moeilijk en kan overgaan op kaarten en boekjes. Bekijk de achterkant van de doos, de flappen en de vakjes van het inzetstuk: opgezet karton verraadt vocht.
Aantekeningen met balpen op scorebladen, borden of kaarten storen niet altijd, maar sommige spellen gebruiken blaadjes die je moet afvinken en dus moet kopiëren. Gelamineerde kaarten of kaarten met een achterkant vol glansplekken beïnvloeden spellen met verborgen informatie, waar je een kaart aan de achterkant herkent.
Een gespecialiseerde Franse winkel als Le Ludorium beschrijft hoe het zijn tweedehandsspellen controleert: de doos, de aanwezigheid van alle onderdelen en de algemene staat worden nagekeken. Een gelijkaardige controle mag je ook van een particulier verwachten.
Gezelschapsspel kopen: gespecialiseerde winkels, platformen en verzendkosten
Een gezelschapsspel kopen bij een specialist verschilt van een ruil tussen buren. Ook bij tweedehands spelletjes in een lot geldt dezelfde controle. Le Ludorium meldt dat elk tweedehands artikel wordt gecontroleerd, dat onderdelen worden gereinigd en terug in zakjes gestopt, dat een ontbrekende regel in het Frans wordt nagemaakt en dat onvolledige of beschadigde spellen als reservoir voor onderdelen dienen. Kopers hebben veertien dagen om een artikel terug te sturen.
Okkazeo, een Frans platform met advertenties voor nieuwe en tweedehands spellen, biedt zoeken via streepjescode, aparte rubrieken voor uitbreidingen, accessoires en 3D-prints, een taalvlag bij de advertenties en een beveiligde betaling bij de advertenties die dat aanbieden: de verkoper wordt pas betaald na ontvangst. Bancontact staat tussen de aanvaarde betaalmiddelen.
Vergelijk de prijs van het pakket met wat je effectief kunt spelen, verzendkosten inbegrepen: een grote, zware doos is duur om te versturen. Reeds geopende tweedehands gezelschapsspellen gaan zelden voor de nieuwprijs weg; vraag bij een grote korting wel waarom.
Eerst uitproberen: spelotheek, rechten en verhaal bij een geschil
Wil je weten of tweedehands spelletjes in je groep aanslaan, dan kun je bij een spelotheek lenen voor je investeert. In Vlaanderen werken spelotheken als bibliotheken voor spellen en speelgoed: leden kiezen enkele stukken voor een aantal weken. Een pagina van Vlaanderen Circulair telt er ongeveer zeventig, grotendeels gesteund door lokale besturen. Zo ontdek je of speelduur, aantal spelers en moeilijkheid bij je gezelschap passen, nog voor je geld uitgeeft.
Bij een professionele verkoper geldt in België voor overeenkomsten vanaf 1 juni 2022 de wettelijke garantie: in de regel twee jaar, voor tweedehandsgoederen terug te brengen tot minimaal één jaar als de verkoper dat duidelijk meldt. Tussen particulieren werkt dat anders; bewaar dus de advertentie, de foto's en de afgesproken inhoudslijst, en kies voor een traceerbare betaling.