Tweedehands boeken en het ISBN: het zegt de uitgave, niet de staat

Op de achterkant van een boek staat bijna altijd een nummer van dertien cijfers. De Koninklijke Bibliotheek van België, KBR, legt uit dat het een bepaalde uitgave van een werk identificeert en verschillende versies van een boek van elkaar onderscheidt. Het nummer telt sinds 1 januari 2007 dertien cijfers in vijf delen, volgens de Franse nationale bibliotheek: een voorvoegsel 978 of 979, een taalgebiedscode, een uitgeversnummer, een titelnummer en een controlecijfer dat volgens een modulo-10-algoritme wordt berekend.

Die opbouw helpt bij tweedehands boeken om de herkomst te begrijpen. Volgens KBR is de taalgebiedscode 2 of 10 voor Franstalige landen en 90 of 94 voor Nederlandstalige landen. Uitgevers uit Vlaanderen en Brussel vragen hun ISBN aan bij Meta4books in Edegem, Franstalige uitgevers uit Wallonië en Brussel bij het Franse AFNIL. Let wel: het ISBN zegt iets over de uitgave, nooit over de fysieke staat van het exemplaar dat je vasthoudt. Een tweedehands boek kan het juiste nummer dragen en toch in het bad gevallen zijn.

Roman, schoolboek of kunstboek: de juiste uitgave nakijken

Bij een vertaalde roman tellen de vertaler en het formaat even zwaar als de titel. Voor tweedehands boeken geldt: dezelfde tekst bestaat vaak in verschillende vertalingen, soms ingekort, en zowel als pocket als in groot formaat. Vergelijk vertaler, jaartal en reeks met de beschrijving van de uitgave die je zoekt, en vertrouw niet op een gelijkaardige kaft.

Bij tweedehands schoolboeken kijk je naar het jaar van uitgave, het leerplan, de bijlagen en het uitgavenummer: een verouderde inhoud is nutteloos, zelfs voor enkele euro's. Zoek je tweedehands schoolboeken voor een volledig schooljaar, maak dan eerst de lijst van de school na en controleer elke titel met zijn ISBN. Vraag of de oefeningen zijn ingevuld, of de index of de correctiesleutel ontbreekt en of een digitale toegangscode al is gebruikt. Bij een kunstboek wegen de papierkwaliteit en de scherpte van de afbeeldingen zwaarder dan de tekst, en losse platen of vouwen in uitklapbladen zie je slecht op een foto.

Staatsaanduidingen bij gebruikte boeken ontcijferen

Antiquaren die gebruikte boeken verkopen, gebruiken een woordenschat uit de wereld van de boekverzamelaars. Het platform Biblio omschrijft Fine als een boek zonder gebreken, bijna als nieuw maar niet altijd even fris. Very Good is een gebruikt exemplaar met kleine slijtage maar zonder scheuren in rug of papier, zonder aantekeningen of markeringen, behalve een naam binnenin de kaft. Good is een doorsnee gebruikt boek met alle bladzijden, bedoeld om te lezen en zonder verzamelwaarde. Poor staat voor duidelijke slijtage bij nog leesbare tekst, waarbij ontbrekende bladzijden uitdrukkelijk gemeld moeten worden.

Biblio voegt eraan toe dat Very Good vaak als het minimum voor verzamelaars geldt en dat elk gebrek in de advertentie moet staan. Een gebruikt boek dat als 'goede staat' wordt omschreven zonder details, is dus geen informatie. Een tweedehands boek kopen? Vraag dan altijd naar details, en stel de vraag schriftelijk zodat je later kunt terugvallen op het antwoord. Vraag de verkoper om één zin over de rug, één over de bladzijden en één over het stofomslag.

  • Fine: geen gebreken, bijna als nieuw
  • Very Good: lichte slijtage, geen scheuren of notities
  • Good: leesexemplaar met alle bladzijden
  • Poor: duidelijke slijtage, tekst leesbaar
  • Ex-library: voormalig bibliotheekboek

Rug, lijmverbinding en bladzijden van tweedehands boeken keuren

Bij boeken tweedehands open je het exemplaar op meerdere plaatsen, vooraan, in het midden en achteraan, zonder de rug hard open te duwen. Kijk of het boekblok loskomt van de rug: Biblio beschouwt een tekstblok dat zich van de rug scheidt, net als gescheurde of ontbrekende bladzijden, als onaanvaardbaar om te lezen. Bekijk de naaiing waar je die ziet, de lijmverbinding van de katernen en eventuele losse bladen.

Let bij boeken tweedehands ook op aantekeningen, markeringen, vochtvlekken en geuren, die een foto niet overbrengt. Een eerlijke verkoper meldt bibliotheekstempels, opdrachten en watersporen in plaats van ze te verbergen. Een handgeschreven opdracht kan een exemplaar interessanter maken, of een cadeau bederven: jij beslist wat bij het gebruik past.

Oud bibliotheekboek of leesexemplaar: weten wat je koopt

Gebruikte boeken uit een bibliotheek, die je als tweedehands boeken tegenkomt, dragen meestal stempels, een uitleenzakje, een signatuur of een opgeplakte barcode. Volgens Biblio drukken die kenmerken, samen met normale tot overmatige slijtage, de herverkoopwaarde. Voor wie enkel de tekst wil, is dat geen bezwaar, maar het weegt door in de prijs als je het boek later wilt doorverkopen.

Een leesexemplaar hoeft niet mooi te zijn, het moet compleet en stevig zijn, en een schoolboek met versleten hoeken doet het prima als de inhoud actueel is. Voor een cadeau kies je omgekeerd een boek zonder notities en met stofomslag. Voor een verzamelboek koop je de beste staat die je budget toelaat en controleer je of het stofomslag origineel is en of een eerste druk effectief zo wordt aangekondigd.

Waar tweedehands boeken kopen in Vlaanderen en Brussel?

Wie gebruikte boeken zoekt, of een tweedehands boek kopen wil, heeft meerdere kanalen. Elk kanaal heeft zijn eigen regels, zijn eigen prijsniveau en zijn eigen manier om de staat van een exemplaar te beschrijven. Antiquariaten en tweedehandsboekhandels bieden gesorteerde en omschreven exemplaren. Kringloopwinkels en Oxfam-winkels verkopen tweedehands boeken tegen kleine prijzen. Rommelmarkten en boekenmarkten laten je ter plaatse bladeren, en volgens de toeristische dienst van Gent is er op zondag een boekenmarkt op de Ajuinlei, terwijl boekhandel De Kaft in de stad wordt vermeld. Gespecialiseerde webwinkels, soms door sociale werkplaatsen beheerd, laten je de staat van elk exemplaar kiezen.

Vergelijk bij aankoop op afstand de verzendkosten met de prijs, want die wegen zwaar op een klein pakket. Bij een handelaar geniet je de rechten van het Belgische consumentenrecht; bij een particulier op 2dehands of Marktplaats handel je rechtstreeks met die persoon. Bewaar in beide gevallen de foto's van de advertentie.

Tweedehands boeken doorverkopen of weggeven: een duidelijk lot samenstellen

Wie meerdere tweedehands boeken wil verkopen, groepeert de titels met de staat van elk exemplaar: titel, auteur, uitgever, jaar, ISBN en gebreken. Een koper die die gegevens terugvindt, weet wat hij krijgt en jij voorkomt een retour. Vergelijk de overnamevoorwaarden van boekhandelaars en platforms voor je beslist, want ze verschillen van speler tot speler.

Boeken zonder marktwaarde, zoals een verouderd handboek of een gevlekt exemplaar, kunnen nog dienen als je ze schenkt aan een kringloopcentrum dat giften sorteert. Bewaar ze intussen droog en uit de zon.