Een tweedehands graveermachine kiezen en laten controleren voor je betaalt

Tweedehands graveermachine: drie soorten toestellen onder één naam

Onder één woord vallen heel verschillende gereedschappen. Een graveerpen houd je als een potlood vast en hij markeert het oppervlak met kleine tikjes. Een frees verwijdert materiaal met een ronddraaiend gereedschap dat je met de hand of via een besturing geleidt. Een lasertoestel brandt of verdampt het oppervlak met een gebundelde straal. Elk type vraagt eigen controles, ook als je een tweedehands graveermachine alleen voor de hobby zoekt. Een zoekertje met alleen het woord ‘graveertoestel’ zegt bijna niets, want het vertelt niet welke van de drie families je krijgt, welk materiaal ermee kan en welke veiligheidsvoorzieningen nodig zijn.

Vraag daarom altijd het exacte model, het serienummer en de lijst met meegeleverde onderdelen. Een toestel dat aanstaat, is nog geen toestel dat werkt: zonder het juiste gereedschap, de software of de kabel graveert het niets.

Materiaal, formaat en nauwkeurigheid bepalen vóór je een graveertoestel zoekt

Stel jezelf bij een tweedehands graveermachine drie vragen. Op welk materiaal wil je graveren: metaal, hout, glas, leer, kunststof? Hoe groot is het werkstuk of de werktafel? Hoe fijn moet de lijn worden? Een pen volstaat om je naam op gereedschap te zetten; hij vervangt geen frees voor diep reliëf en geen laser om hetzelfde motief honderd keer te herhalen.

Bedenk ook waar de gebruikte graveermachine komt te staan. Laser en frees geven stof, rook en lawaai, en horen niet in elke zolderkamer. Plaats, stroomaansluiting en verluchting beperken de keuze soms strenger dan het budget.

Graveerpen en elektrisch graveertoestel: wat een echte handleiding vermeldt

De handleiding van een gangbaar elektrisch graveertoestel, de Dremel 290, laat zien wat je van een klein toestel mag verwachten: 230 volt, een onbelast toerental van 6.000 per minuut, een gewicht van 0,2 kilo en beschermingsklasse II. De fabrikant vraagt gehoorbescherming en een veiligheidsbril, verbiedt asbesthoudend materiaal te bewerken en eist dat je de stekker uittrekt voor je instellingen wijzigt of onderdelen verwisselt.

Met een knop aan de zijkant stel je de slaglengte in, en dus de graveerdiepte. De handleiding raadt aan de laagste stand te nemen die diep genoeg graveert en te testen op restmateriaal. Ze waarschuwt ook om niet te graveren op elektronische producten zoals cd’s en dvd’s.

Graveerpunten, onderhoud en herstelling

De graveerpunt slijt en wordt vervangen; controleer of reservepunten voor dit model nog bestaan. Dezelfde fabrikant wil dat onderhoud en herstellingen, ook het vervangen van het netsnoer, in een erkend servicecentrum gebeuren. Kijk bij een graveerpen die tweedehands wordt aangeboden dus eerst naar het snoer, de huls en de stekker, en vraag of de verpakking en de handleiding bij het toestel horen.

Lasergraveermachine: laserklasse, kap en vergrendelingen

Bij een lasergraveermachine lees je eerst de klasse. Lasers worden ingedeeld van klasse 1, veilig bij normaal gebruik, tot klasse 4, hoog vermogen, gevaarlijk zelfs bij weerkaatsing en met kans op brand en brandwonden. Bij het bewerken van materialen kunnen bovendien giftige dampen vrijkomen.

De klasse moet op het toestel staan, en een toestel met een beschermkap en onderbreker voor de straal is veiliger dan een open module. Test niets met een kap die ontbreekt, een vergrendeling die overbrugd is of een label dat onleesbaar werd. Voor scholen adviseert de sectororganisatie van het voortgezet onderwijs enkel klassen 1, 1M, 1C, 2, 2M en zichtbare 3R, en eerst technische maatregelen voor hogere klassen.

Beschermbril, rook en brandgevaar rond een graveermachine

Een laserbril moet voldoen aan EN 207 en bij de golflengte van de laser passen. Een zonnebril of een werkbril uit de doe-het-zelfzaak is dus geen oplossing. Richt de straal nooit op mensen, ramen of deuren, en hang een waarschuwingsbord aan de toegang.

Snijden en graveren geven rook en dampen vrij, ook in kleine hoeveelheden, en een afzuiging met ingebouwd filter is aangewezen. Houd een brandblusser binnen handbereik en laat de machine niet onbewaakt werken. Vermeldt het zoekertje geen afzuiging of filter, tel dat dan bij het budget van de tweedehands graveermachine.

Graveertoestel met computerbesturing: software, licentie en aansluiting

Een frees of laser met computersturing hangt af van zijn software. Vraag welke versie geïnstalleerd is, of de licentie overdraagbaar is, welk bestandsformaat de machine leest en welke aansluiting naar de computer loopt. Een programma dat aan het account van de verkoper vastzit, kan de machine onbruikbaar maken, en updates verdwijnen soms zodra een product uit het gamma gaat.

Controleer of computer, kabel en besturingskaart bij de verkoop horen. Een demonstratie met een eenvoudig bestand, van laden tot afgewerkte gravure, toont de staat van het toestel beter dan een reeks foto’s.

Een gebruikte graveermachine kopen: vragen aan de verkoper

Wie een gebruikte graveermachine overweegt, vraagt best om een foto van het typeplaatje, met model, serienummer, spanning en bij een laser de klasse. Vraag hoeveel uur het toestel gewerkt heeft, welke materialen erop bewerkt zijn en waarom het te koop staat. Een verkoper die dat niet weet of niet wil zeggen, geeft zelf al een signaal.

Spreek af wat er precies meegaat: kabels, voeding, sleutels, kap, afzuigslang, bril en software. Bij een zwaar toestel regel je het vervoer vooraf, want een lasertoestel of frees verplaats je niet zomaar in de kofferbak zonder dat optiek of geleiders schade oplopen. Betaal pas wanneer je het toestel in werking hebt gezien, en maak bij de overdracht afspraken op papier over wat inbegrepen is, zodat je later niets meer hoeft te raden.

Proefdemonstratie, onderhoudshistoriek en slijtdelen van een graveermachine

Vraag een onderhoudshistoriek: reiniging van de optiek, vervangen onderdelen, tussenkomsten van de fabrikant. Eis een begeleide demonstratie op een materiaal dat de fabrikant toelaat, en weiger elke test als er een veiligheidsvoorziening ontbreekt. Kijk bij een lasertoestel naar lens en spiegel, bij een frees naar het gereedschap, de spantang en de spil.

Verbruiksmaterialen en slijtdelen wegen zwaar op het budget: punten voor een pen, frezen voor een frees, optiek of bron voor een laser. Een serieuze fabrikant publiceert zijn onderdeelnummers; zijn ze uit de catalogus verdwenen, dan wordt een tweedehands graveermachine moeilijk te herstellen.

Het echte budget: opleiding, installatie, verluchting en vervoer

Bij de prijs van het toestel komen opleiding, installatie, afzuiging, een bril, verbruiksmateriaal en vervoer. Wie een laser aankoopt voor een school of een bedrijf, past eerst de risicoanalyse aan en laat die nakijken door de arbeidsgeneeskundige dienst.

Voor thuisgebruik van een tweedehands graveermachine blijf je bij toestellen met een gedocumenteerde klasse, een bijgeleverde handleiding en een onaangeroerde beveiliging. Een goed gedocumenteerde graveermachine die iets meer kost, werkt vaak goedkoper dan een goedkoop exemplaar zonder handleiding.